پژوهشگر ونویسنده از جویم: دشنام و ناسزا از منظر بزرگان ادب و فولکلور غنایی

پژوهشگر ونویسنده از جویم: دشنام و ناسزا از منظر بزرگان ادب و فولکلور غنایی

✍️ *غلامرضا لاری*:✅ سخن در باب دشنام و ناسزا و سخن درشت است !!
بزرگان علم و ادب در این زمینه چه واژگانی به استخدام در آورده آند ؟؟
از جنبه فولکلور عامه ، سرشت عمومی رفتار نیاکان و پیشینیان ما چگونه بوده است ؟؟
در روزگاری که ارزش های اخلاقی یکسره بازیچه و تاراج گردیده است واکاوی این موضوع خالی از اهمیت نیست

ابتدا به ذکر دو خاطره می پردازم :

*✅ خاطره اول :*
این خاطره جذاب و آموزنده که مورد اقبال جامعه دانشگاهی و فرهیختگان قرار گرفته از زبان همراهان استاد دکتر *میر جلال الدین کزازی* نقل شده که بعدا مورد تایید آن استاد فرزانه پارسی گوی نیز واقع و کلیپ سخنان استاد در اینترنت قابل دسترسی است
و اما اصل ماجرا ….‌

روزی دکتر کزازی در خیابانی در تهران به خانه خود در کرج باز می گشت
رباینده جوانی سوار بر موتور سیکلت از کنار استاد می گذرد و کیف دستی او را می رباید
در این هنگام استاد با خشم و اندوه و در مقام ناسزا به آن رباینده میگوید :
*ای کژپوی دژم روی*/

*تباهی جوی ، و ای رهزن به دور از فر و فروغ*/
*بیراهه پویی هستی گسسته تار و پود*/
*کیف مرا وانه و دل و جان خداوندگار آن را آسوده بدار*/
*تو که تیره رایی هستی ناستوده کردار ، به دادار دادگستر دستگیر می سپارمت*/
گویند آن رباینده بهنگام شنیدن این گفته ها که گمان می برد صاحب این کیف از گونه پریان است از ترس جان کیف را وا می نهد و می گریزد

*✅ خاطره دوم :*
این خاطره شخصی نگارنده مربوط به دوره دبستان در دهه چهل در دبستان ایرج جویم است
آموزگار فرهیخته ای داشتیم و روزی چنین گفت که در ژاپن دانش آموزان بهنگام دعوا با یکدیگر و به عنوان ناسزا به عنوان مثال به همدیگر چنین میگویند ( کودن ، تو اصلا میدانی فاصله زمین تا کره ماه یا مریخ چقدر است ؟)
صد البته بیان این مطلب جنبه تربیتی و آموزشی داشت اما افسوس که هدف آن آموزگار عزیز محقق نشد که نشد !!
تنها نتیجه‌ای که داشت این گفته دستمایه طنز دانش آموزان در طول همان سال شد و روزانه مشابه این نوع ناسزا را برای سرگرمی رد و بدل میکردند

✅ *بار معنایی مثبت ناسزا در فرهنگ عامیانه :*
نیاکان و پیشینیان که درود خدا بر آنان باد ، گرچه نمیتوان به عموم تعمیم داد اما غالبا واژگانی را در مقام ناسزا بکار می‌بردند که بار معنایی مثبت و گزندگی ملایمی داشت و از واژگان رکیک اجتناب می ورزیدند و بجای آن واژگانی مانند *بی قابلیت ،. بی لیاقت ، بی وجود ، و…*. و عباراتی مانند *بی معنی گری و یا آدم بیخودی بودن* و نظایر آن را بکار می‌بردند

✅ *در قرآن و شاهنامه :*
در کتاب آسمانی تعبیر ( قهر زیبا ) در مواجهه با دشمنان و ملامتگران بیان شده و این شیوه نیکو برای دوری گزیدن توصیه شده است ( و اهجر هم. هجرا جمیلا )

✅ شاهنامه شرمگین ترین و نجیبانه ترین کتاب زبان فارسی است که از واژگان زشت پرهیز دارد
در مورد افراسیاب که بزرگترین دشمن ایران است صرفا صفاتی مانند *بداندیش ، جفا پیشه ، و بدگوهر* را بکار برده است

*: پژوهشگر ونویسنده ازشهرستان جویم