اوز مستعد منطقه گردشگری - پایگاه خبری هیئت امنای دانشگاه آزاد اسلامی اوز

اوز مستعد منطقه گردشگری

اوز سرزمین آرمیده در همسایگی آفتاب شاهدی بر تاریخ پرفراز و نشیب این دیار است، که فرهنگ و ادب پیوسته زینت دهنده رفتار آدمیان بوده است. مردمان صبور منطقه جنوب فارس به ویژه اوز سفره دلی به پهناوری دشت هائی که حتی در فصل خزان هم زیبایند و میان رشته کوه های زاگرس جنوبی قرار گرفته اند. آنان مهربانانه با میهمانان خود برخورد دارند. و مسافران و میهمانان در سفر به دیار « مدرسه سازان و شهر برکه ها » میهمان این سفره بزرگ می شوند.

اوز سرزمینی که به منطقه گرم و خشک اشتهار دارد. ولی دریاچه دائمی هیرم با آن همه وسعت و زیبائی چشم نواز و آبشار زیبای بیدشهر را در خود جای داده تا فریاد بزند در همسایگی آفتاب نیز تالاب و چشمه سار وجود دارد. طبیعت گردی یا اکوتوریسم شاخه ای از گردشگری است که بر مبنای بهره گیری اوز مواهب و چشم اندازهای زیبای طبیعی شکل می گیرد. و او به واسطه برخورداری از ارتفاع مناسب نسبت به سطح دریا و طبیعت بکر و بی بدیل دشت ها، تپه ها، کوهها، و کوهپایه های سرسبز در بهار و خاکستری و زیبا در سایر فصول و وجودصدها گونه از گیاهان خودرو داروئی، خوراکی و زینتی با تنوعی از پرندگان، خزندگان و بعضا جانوران کم نظیر و آمیختگی زندگی متین و صبورانه و جدال آرام و تاریخی با خشم طبیعت و فعالیت های متاثر از توان ها و تنگناهای طبیعی، می توان ضمن عرصه قابلیتهای بسیار و بروز کمترین تقابل نا مطلوب با محیط پیرامون،زمینه گردشگرانی با سلایق و انگیزه های متفاوت را از داخل و خارج از کشور و در فصول مختلف سال و در حوزه های متنوعی چون ژئوتوریسم و گردشگری را فراهم ساخت.

به طور مثال روستای متروکه « کهنه» را می توان یک روستای گردشگری و دریاچه زیبای «هیرم» را یک منطقه شاد گردشگری و کاروانسراهای سیفا و معلم کثیر را یک مهمان پذیر سنتی و خانه های سوداگر و کرامتی و … و حمام حاج رئیس را یک موزه مردم شناسی قرار داد. مردم جنوب استان فارس به ویژه مردم شهرستان های لارستان، لامرد، مهر، خنج، گراش، بستک و مناطق اوز و جناح و… سابقه دیرینه پاسداری از عزت و شرف و ناموس دارند و به واسطه همسایگی با آفتاب و دریا خلق و خوئی مهربان داشته اما دلشان به وسعت دریا ودستا نشان به بخشندگی دریا است. و این مردمان می توانند در حوزه گردشگری، زیبائی را در آغوش صحرا و کوه و دشت گرم و خشک جنوبی بیافرینند.

آثار و اماکن تاریخی بخش اوز

برای شناخت بیشتر آثار و اماکن تاریخی و فرهنگی بخش اوز می طلبد که این آثار را در قسمت های مختلف مورد بررسی قرار دهیم. برای این کار بهتر است که آثار کهن و جذاب بخش اوز را در موضوعات آب، مذهبی، بهداشت، سکونت، امنیت، استراحتگاه و سایر تقسیم بندی کنیم:

۱-آب

آب نقش حیاتی در زندگی انسانها داشته و دارد. و در مناطق گرم و خشک جنوبی ایران به دلائل اقلیمی و نزولات کم آسمانی، نقش و اهمیت آب بسیار پررنگ تر و مهم تر جلوه می کنند. از این نظر مردم این دیار برای بدست آوردن آب فعالیت های گوناگونی را انجام داده اند که یکی از این اقدامات ساختن آب انبار (برکه) است.

۱-۱-آب انبارها

آب انبارها برای مهار ها آب باران در فصل بارندگی و استفاده از آب آن در سایر فصول یکی از آثار دیدنی منطقه است. که آب انبارهای سلفی، ساخته شده در دوران تیموریان و ملامحمد در دوران افشاریه به عنوان معماری قدیم و آب انبارهای زیبا منطقه فاریاب میرعبداله به عنوان معماری جدید یادآور آرامش در تشنه لبان بوده است. که به معرفی تعدادی از آنها به شرح زیر می پردازیم:

۱-۱-۱-آب انبار(برکه) سلفی:

۲-۱-۱-آب انبار(برکه)ملامحمد:

۳-۱-۱-آب انبار(برکه)ماهه:

۴-۱-۱-آب انبار و لرد برکه حاج یوسف:

۲-۱-آبشار، دریاچه و سد

در این منطقه گرم و خشک که باور همه بر خشکی و عدم وجود آب و چشمه است. اما آبشار، تالاب، چشمه طبیعی و سد عظیم کهن و دست ساخته بشر را ملاحظه می کنیم: که زیباترین جاذبه های طبیعی دست ساخته منطقه جنوب به شمار می روند و اینک به شرح زیر معرفی می شوند:

۱-۲-۱ آبشار بیدشهر

۲-۲-۱ دریاچه هیرم

۳-۲-۱ سد تنگه عنوه

۳- امنیت

مردم برای زندگی احتیاج به امنیت داشته و دارند. و از آنجائیکه در دوران قدیم به دلائل مختلف از جمله پائین بودن سطح فرهنگ، خشکسالی، قحطی، تعصب ها خشک و زیاده خواهی و… حکام هر منطقه به مناطق دیگر حمله و تجاوز می کرده اند. بنابراین مسئله حفظ جان و مال برای حکام و مردم بسیار مهم تلقی می شده است و برای ایجاد امنیت و عمل کردن این موضوع، پناهگاه های مستحکم طبیعی را شناسائی و جان پناههای مصنوعی را ساخته تا از گزند دشمنان محفوظ بمانند. در اوز می توان به دژهائی مهم کوهستانی که برای این منظور استفاده شده و یا قلاعی که ساخته اند اشاره کرد. قلاع کوهستانی پرویزه در اوز و زیر دژ در هود بجامانده از دوران قبل از اسلام از جمله این پناهگاه ها می باشند.

۱-۳-قلعه اسمن قلات

۲-۳-قلعه پرویزه

۳-۳-تل پس تنب

۴-۳-قلعه زیر دژهود

۵-۳-قلعه عبدالقادری فیشور

۶-۳-قلعه قلات

۴-بهداشت

یکی از ویژگی های مردم اوز توجه به وضع بهداشت و نظافت بوده است وجود حمام های عمومی در شهر و روستاها موید این موضوع است. علاوه برآن در تمامی خانه های اوز مکانی کوچک به نام «جان شور» یا حمومک وجود داشته است. می توان در خانه سوداگر به زیبائی این جان شور را مشاهده کرد. این حمام کوچک در قسمت شرقی چاغده واقع شده ولی در ورودی آن از قسمت راه پله می باشد. این حمام مجهز به ابزار و وسائلی است که سعی می شده است با توجه به عدم لوله کشی ولی به صورت بهداشتی و شبیه امروزی حمام کنند. از جمله حمام های عمومی می توان به حمام حاج رئیس و حمام روستائی قلات اشاره کرد که نوع معماری و مصالح به کار رفته در آن و نقشه حمام بسیار دیدنی است.

۱-۴-حمام حاج رئیس

۲-۴-حمام قلات

۵-محل سکونت

انسان از هنگامی که خود و پیرامون خود را شناخت به فکر محل استراحت و آسایش و بطور کلی امنیت خویش بود. از تجهیز و مهیا نمودن غارها و پناهگاه های طبیعی تا ساخت کلبه های چوبی، سنگی، خشتی، و تا به امروز که خانه های مدرن و شیک ساخته شده است تمامی از جمله تلاش های انسان برای خانه سازی و مکانی امن برای آسایش برای خودش می باشد. در هر منطقه بنابه وضع اقلیمی و جغرافیایی، نوع و شکل و مصالح خانه ها نیز تفاوت می کند. در اوز که جزء مناطق گرم و خشک و جنوبی است و بیشتر خانه ها به سبک و نوع درون گرا، ساخته شده است یعنی در وسط خانه حیاط و چهار اطراف آن ساختمان وجود دارد.

در اوز که جزء مناطق گرم و خشک و جرئی است بیشر خانه ها به سبک و نوع « درون گرا» ساخته شده است یعنی در وسط خانه حیاط و چهار اطراف آن ساختمان وجود دارد. و راه ارتباطی فضاهای داخلی خانه با خارج فقط از طریق حیاط میسر می باشد. در صورتی که در خانه های امروزی عنصری به نام حیات خلوت و یا ارتباط ساختمان داخلی با کوچه و خیابان علاوه بر درب اصلی خانه که از حیاط به کوچه و خیابان متصل می شود به طور فراوان دیده می شود.

۱-۵ خانه ها

بهرحال در اوز به سه دسته از خانه ها می توان اشاره کرد.۱- خانه های متمولین که خانه سوداگر نمونه کامل آن می باشد و الگو برداری آن از خانه زینت المللوک شیراز، و معمار آن نیز اهل شیراز بوده است.۲- خانه های افراد متوسط که باز هم درون گرا بوده اما تجهیزات و تزئینات خانه های نوع اول را نداشته و به طور کلی نوع معماری و مصالح آن نیز در سطح پایین تر بوده است.۳- خانه های قشر ضعیف و کم در آمد جامعه که این نوع خانه ها با دو نوع دیگر تفاوت کلی دارد. بعضا دیوار محافظ خانه با سنگ بدون ملات بوده و پیوسته در حال ریزش و مصالح به کار رفته در ساختمان خانه نیز فقط گل بوده است. امروزه از این نوع خانه آثاری به جای نمانده است. ولی در حدود ۵۰ الی ۶۰ سال پیش در بافت قدیمی شهر از این نوع خانه ها فراوان وجود داشته است. و امروز اگر هم آثاری از آن موجود باشد دچار مرمت و تعمیرات کلی شده که شکل و ساختار اصلی خانه را از بین برده است. بهرحال آنچه در این سه نوع خانه مشترک بوده است. الف)درب حیاط، ب)دالان، ج)حیاط (من سرا) د)ساختمان نشیمن،ه)آشپزخانه(گرمادو) که معمولا دستشویی نیز در این مکان وجود داشته است.

۱-۱-۵ خانه حسین نیا، ۲-۱-۵-خانه رفیعی، ۳-۱-۵-خانه زرنگار، ۴-۱-۵-خانه سوداگر، ۵-۱-۵-خانه کرامتی ها

۱-۵-۱-۵-خانه های عبدالغنی و عبدالرحیم کرامتی، ۲-۵-۱-۵-خانه ملا احمد کرامتی

۶-۱-۵-خانه میر آجی

۷-۱-۵-خانه هوشیار

۲-۵-استراحتگاه بین راهی

محل امن برای استراحت در سفرها نیز یکی از دغدغه های مسافران از قدیم الایام بوده است و فلسفه وجودی کاروانسراها در ایران نیز به منظور تامین سرپناه و مامن در هنگان سفرها می باشد. تاریخچه بوجود آمدن کارونسرا در ایران بسیار پر فراز و نشیب است. اما بطور کلی می توان گفت که دوران صفوی به دلیل رونق تجارت در داخل و خارج و ساخت راهها باعث شد تا کاروانسرها در راههای اصلی کشور ساخته شوند. از شهر بندرلنگه در ساحل خلیج همیشه فارس تا شهرهای خنج و جهرم ما شاهد آثار بسیاری از کاروانسراهای مختلف می باشیم. جالب این که تعداد زیادی از کارونسراهای این مسیر و بویژه حوالی لار و بستک، اوز و خنج توسط معماران و بناکاران شهر اوز ساخته شده است. بهرحال از کارونسراهای مشهور منطقه اوز می توان به کاروانسرای عبدکثیر و سیفا اشاره کرد:

۱-۲-۵-کاروانسرای سیفا

۲-۲-۵-کاروانسرای عبدکثیر

۳-۲-۵-کاروانسرای لرد میری

۴-۲-۵-کاروانسرای مربط کهنه

۶-مذهبی

از اوائل ورود اسلام به ایران مردم اوز علاقمندی خود را نسبت به دین مبین اسلام ابراز داشته که وجود مساجد، بقاع متبرکه و آیین های مختلف مذهبی نشان از علاقمندی مردم به این آیین انسان ساز است. فرامین و احکام اسلام و شریعت در پوشش، گویش، رفتار و حتی معماری خانه های اوز بطور آشکار وجود دارد. از جمله بقاع متبرکه، می توان به بقعه عبدکثیر یا معلم کثیر و از مساجد نیز به مسجد جامع قدیمی اوز اشاره کرد که در نوع معماری و نقشه بسیار جذاب و دیدنی است.

۱-۶-بقاع متبرکه اوز

یکی از نمودهای علائق و تعهدات مردم نسبت به بزرگان و پیشوایان مذهبی، ارج نهادن به شخصیت آنان پس از درگذشت بزرگان که مقابر آنان را مشخص تر و ارزشمندتر از دیگران قرار می داده اند. بطور مثال مسلمانان ابتدا آرامگاه حضرت رسول(ص) را به صورت مسجد در آورده و محراب مسجد را برای یادمان مکان دفن شده رسول اله(ص) قرار دادند و این روند ادامه یافت و به مرور زمان گسترش و برای پیشوایان مذهبی آرامگاه ویژه ساخته شد.

۱-۱-۶-بعقه اولیاء اله

۲-۱-۶-بقعه پیربزرگو

۳-۱-۶-پیرچغده

۴-۱-۶-پیر زبیدکثیر

۵-۱-۶-بقعه سیدالشهدا

۶-۱-۶-پیر سلطانه بی بی فخریه

۷-۱-۶-بقعه شیخ حاجی احمد بزرگ

۸-۱-۶-بقعه شیخ حاجی احمد فقیهی

۹-۱-۶-بقعه شیخ حاج محمدشریف

۱۰-۱-۶-بقعه معلم کثیر

۲-۶-مساجد

یکی از نمادهای اصلی پس از ظهور اسلام تاسیس مساجد بود اولین مسجد با ابتکار حضرت رسول(ص) در مدینه المنوره ساخته شد. هر چند این مسجد بسیار ساده بود اما پس از آن این مسجد الگوی ساخت سایر مساجد در دنیای پهناور اسلام بود. هر چند مسجد محل عبادت مسلمانان به شمار می رود ولی علاوه بر آن مسجد محل اجتماعات و تصمیم گیری و حتی محل استراحت و آسایش مسلمانان بویژه درصدر اسلام بوده است. مساجد تاریخی اوز به شرح زیر معرفی می شوند.

۱-۲-۶-مسجد جامع اوز

۲-۲-۶-مسجد جامع قدیم کهنه

۳-۲-۲-مسجد شیخ ابی اسحاق کهنه

۷-سایر اماکن تاریخی

جاذبه های تاریخی و زیبای اوز گسترده و علاوه بر این که در گذشته توسط هنرمندان و افراد علاقمند ساخته و پرداخته شده اند. بعضا نیز به طور طبیعی بوجود آمده که دیدن آنها انسان را به تفکر وا می دارد. بطور مثال بردبهنه، برداشتر و غار معصوم عالی در این ردیف قرار می گیرند. همچنین لرد(میدان) خون، لرد برکه، لرد میری، لرد دری، لرد برا و… مکان هایی بوده اند که مردم با تجمع در آنجا به داد و ستد پرداخته و یا نیازمندی های مادی و معنوی خویش را برطرف می ساختند. و یا همچنین بطور اجمال نقشه ساخت روستاهای مختلف در بخش اوز که در این کتاب روستاهای قدیمی کهنه و محلچه معرفی می شوند را نیز انسان با چگونگی زندگی آدمیان روستا آشنا می سازد. و علاوه بر آنها یادگار کهن قبل از اسلام یعنی آتشکده یا چارطاقی محلچه که خود حکایتی فراوان دارد. در ادامه به معرفی اماکن دست ساخته و طبیعی جذاب و تاریخی بخش اوز می پردازیم: منبع : عصراوز