سعدی در آینه امروز: مقدمه باب دوم گلستان
در اخلاق درویشان
پس از پایان باب اول گلستان، اکنون وارد باب دوم شدهام؛ بابی که سعدی آن را «در اخلاق درویشان» نام نهاده است.
اگر در باب اول بیشتر با حکایتهایی درباره پادشاهان، قدرت، عدالت، سیاست و رفتار صاحبان مقام روبهرو بودیم، در این باب نگاه سعدی بیشتر به درون انسان، رابطه او با خداوند، تواضع، قناعت، عبادت، خویشتنداری و اخلاق فردی معطوف میشود.
اما من میخواهم در این بخش نیز مانند گذشته، تنها شنونده سخنان سعدی نباشم؛ بلکه با او وارد گفتوگو شوم. گاهی با اندیشهاش همراه میشوم، گاهی پرسشی در ذهنم شکل میگیرد و گاهی میکوشم حکمت او را با زندگی انسان امروز بسنجم.
به باور من، اخلاق زمانی ارزشمند است که از محدوده سخن و اندیشه فراتر رود و در رفتار روزمره ما آشکار شود؛ در خانواده، در روابط اجتماعی، در قضاوت درباره دیگران، در برخورد با خطاها و در شیوه رفتار ما با خویشتن.
در این باب، درباره فضیلتهایی مانند تواضع، عبادت و بخشش تأمل خواهم کرد؛ اما همزمان خواهم پرسید که آیا هر فضیلتی، اگر از اعتدال خارج شود، ممکن است به ضد خود تبدیل شود؟ آیا تواضع بدون عزتنفس، عبادت بدون شناخت و بخشش بدون اندیشه، میتواند انسان را به کمال برساند؟
شاید یکی از مهمترین درسهای سعدی این باشد که اخلاق، بدون خرد و اعتدال، کامل نمیشود.
با همین نگاه، حکایتهای باب دوم را میخوانم؛ با احترام به سعدی، اما نه بدون پرسش؛ با علاقه به عرفان، اما همراه با اندیشه؛ و با تلاش برای اینکه حکمتهای گلستان را در آینه زندگی امروز خود ببینم.
برداشت و تأمل: نادره جعفریان از شیراز
لینک کوتاه:
دیدگاه بگذارید